Zgwałcenie – w szerokim tego słowa znaczeniu jest to zmuszenie drugiej osoby do obcowania płciowego, poddania się innej czynności seksualnej lub wykonania takiej czynności:
przy użyciu przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu (przestępstwa z art. 197 K.k.)
przy wykorzystaniu bezradności lub wynikających z upośledzenia umysłowego lub choroby psychicznej braku zdolności tej osoby do rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem (przestępstwo z art. 198 K.k.)
przez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia tej osoby (przestępstwa z art. 199 § 1 i 2 K.k.)
Zdecydowana większość zgłaszanych zgwałceń to sytuacje, kiedy ofiarą jest kobieta a sprawcą mężczyzna. Zgwałcenia, kiedy sprawca i ofiara są mężczyznami, prawie wyłącznie dotyczą zdarzeń w więzieniach lub sytuacji, kiedy ofiara jest osobą małoletnią. Zgwałcenia, kiedy ofiara i sprawca są kobietami, to prawie wyłącznie zgwałcenia zbiorowe, podczas których sprawczyni pomagała przełamać opór ofiary lub też przytrzymywała ją, kiedy sprawca mężczyzna odbywał stosunek z nią zdarzają się jednak
przypadki, kiedy taka sprawczyni jest inicjatorką gwałtu i także dokonuje innej czynności seksualnej na ofierze (dochodzi do tego w sytuacji, kiedy np. gwałt ma być “karą” dla znienawidzonej koleżanki). Sytuacje, kiedy ofiarą jest mężczyzna a sprawcą kobieta dotyczą przede wszystkim kontaktów kobiety z małoletnim chłopcem lub wykorzystania stosunku zależności; zasadniczo takie sytuacje (zgwałcenie mężczyzny przez kobietę) nie są zgłaszane, bo taki mężczyzna jest ośmieszany w swoim środowisku.
Prowokacja i przyzwolenie impulsowe
Żadne zachowanie ofiary (nawet skrajnie prowokujące) nie może służyć jako próba usprawiedliwienia zgwałcenia. Natomiast zgwałceniem nie jest sytuacja, kiedy do kontaktu seksualnego doszło za pełną zgodą, ale potem (np. po kilku dniach) dana osoba zaczyna uważać, że popełniła błąd zgadzając się wtedy dotyczy to także sytuacji, kiedy po kontakcie seksualnym, który nastąpił za pełną zgodą, partner zachowuje się w stosunku do danej osoby niegrzecznie, nieelegancko etc.
